Od 1 listopada opony zimowe obowiązkowe. Kierowcy muszą uważać na przepisy

Wraz z początkiem listopada powraca kwestia właściwego przygotowania pojazdów do sezonu chłodnego, a w wybranych krajach Europy Środkowej od 1 listopada opony zimowe stają się formalnym obowiązkiem prawnym. Choć w Polsce krajowe przepisy wciąż nie nakładają na kierowców ustawowego nakazu sezonowej wymiany kół, przekroczenie granicy państwowej całkowicie zmienia sytuację zmotoryzowanych. Samochody zarejestrowane nad Wisłą nie są objęte żadną taryfą ulgową – podlegają dokładnie tym samym rygorom, co pojazdy lokalne. Za brak właściwego ogumienia grożą mandaty liczone w setkach euro lub tysiącach koron, a w skrajnych przypadkach natychmiastowy zakaz dalszej jazdy oraz regres ze strony ubezpieczyciela.

Polscy kierowcy przyzwyczajeni są do dużej swobody: w kraju można legalnie poruszać się na oponach letnich przez okrągły rok, pod warunkiem że głębokość bieżnika nie spada poniżej granicznego poziomu 1,6 mm. Wystarczy jednak wjechać na terytorium Czech, Austrii, Niemiec czy Słowacji, by ten sam stan techniczny pojazdu oznaczał złamanie prawa.

Czechy: sztywny termin od 1 listopada i minimalny bieżnik 4 mm

Pierwszym krajem bezpośrednio graniczącym z Polską, w którym 1 listopada wchodzi w życie zimowy reżim drogowy, są Czechy. Obowiązek ten obowiązuje bez przerw do 31 marca. Przepisy precyzują, że kierowca ma obowiązek poruszać się na ogumieniu zimowym, gdy na nawierzchni zalega śnieg, lód lub szron, a także wtedy, gdy aktualne prognozy i warunki atmosferyczne wskazują, że opady lub przymrozki mogą wystąpić w trakcie trasy.

Czeskie prawodawstwo wprowadza ponadto niebieski znak drogowy C 15a („Zimní výbava” – wyposażenie zimowe). Na oznaczonych nim odcinkach dróg, zwłaszcza w rejonach podgórskich i górskich, jazda na zimówkach jest bezwzględnie wymagana niezależnie od panującej w danej chwili aury i dodatnich temperatur na termometrze.

Istotne są również wymagania techniczne:

• Dla samochodów osobowych o dopuszczalnej masie całkowitej (DMC) do 3,5 tony minimalna głębokość bieżnika opon zimowych wynosi 4 mm na wszystkich kołach.
• Dla pojazdów o DMC przekraczającej 3,5 tony wymóg to co najmniej 6 mm na kołach osi napędowych.

Za zignorowanie przepisów czeska policja nakłada na miejscu mandat w przedziale od 1 500 do 2 500 CZK. Jeśli sprawa trafi do postępowania administracyjnego, koszty rosną, a funkcjonariusze mają uprawnienie do uniemożliwienia kierowcy kontynuowania podróży.

Austria: surowe kary sięgające 5 000 euro i wymóg 4 mm

W Austrii ramy czasowe są jeszcze szersze – zimowe regulacje wchodzą w życie 1 listopada i obowiązują aż do 15 kwietnia. Zasada ma charakter sytuacyjny: jeśli na drogach pojawia się śnieg, błoto pośniegowe, gołoledź lub lód, pojazd musi posiadać odpowiednie ogumienie.

Austriackie normy techniczne są bezkompromisowe: opony zimowe muszą mieć profil bieżnika o głębokości co najmniej 4 mm w przypadku konstrukcji radialnej (oraz 5 mm w przypadku rzadziej spotykanych opon diagonalnych). Opona zimowa z bieżnikiem startym poniżej 4 mm jest w świetle austriackiego kodeksu traktowana jako opona letnia. Jako alternatywę dopuszcza się montaż łańcuchów śniegowych na kołach osi napędowej, lecz wolno ich używać wyłącznie wtedy, gdy jezdnia jest w sposób ciągły pokryta śniegiem bądź lodem i łańcuchy nie powodują niszczenia asfaltu.

Taryfikator kar w Austrii należy do najbardziej rygorystycznych w Europie. Rutynowa kontrola drogowa przy niespełnieniu wymogów kończy się mandatem w wysokości od 50 do kilkuset euro. Jeżeli jednak brak opon zimowych doprowadzi do zablokowania przejazdu, kolizji lub spowodowania bezpośredniego zagrożenia bezpieczeństwa w ruchu drogowym, kara orzekana w postępowaniu sądowo-administracyjnym może sięgnąć nawet 5 000 EUR.

Niemcy: bez kalendarza, ale z bezwzględnym wymogiem symbolu 3PMSF

Niemiecki kodeks drogowy (StVO) nie operuje sztywnymi datami kalendarzowymi. Obowiązuje tam tzw. Situative Winterreifenpflicht, czyli obowiązek uzależniony bezpośrednio od warunków na drodze (gołoledź, ubity śnieg, błoto pośniegowe, lód). Choć potocznie funkcjonuje zasada „od O do O” (von O bis O – od października do Wielkanocy), kierowca odpowiada za dostosowanie auta do aktualnej pogody.

Najważniejsza zmiana dotyczy definicji samej opony zimowej. Po zakończeniu wieloletnich okresów przejściowych, od października 2024 roku za ogumienie zimowe uznaje się wyłącznie modele posiadające wytłoczony na boku symbol alpejski – 3PMSF (trzy szczyty górskie z wpisanym płatkiem śniegu). Opony oznaczone wyłącznie symbolem M+S (Mud + Snow), pozbawione piktogramu alpejskiego, utraciły status opon zimowych. Jazda na nich po ośnieżonej nawierzchni jest traktowana na równi z jazdą na oponach letnich.

Stawki mandatów w Niemczech przedstawiają się następująco:

• 60 EUR i 1 punkt karny w rejestrze we Flensburgu – za samą jazdę na nieodpowiednich oponach w warunkach zimowych.
• 80 EUR i 1 punkt – gdy jazda na letnim ogumieniu spowoduje utrudnienie w ruchu.
• 100 EUR i 1 punkt – za stworzenie bezpośredniego zagrożenia.
• 120 EUR i 1 punkt – za spowodowanie kolizji lub wypadku.
• 75 EUR i 1 punkt – kara nakładana równolegle na właściciela pojazdu, który dopuścił do wyjazdu na trasę auta bez wymaganego wyposażenia.

Oprócz grzywny policja może zakazać dalszej jazdy, a ubezpieczyciel w razie kolizji ma prawo odmówić wypłaty pełnego odszkodowania z autocasco z powodu rażącego niedbalstwa.

Słowacja i inne kraje tranzytowe

Na Słowacji przepisy dotyczące samochodów osobowych aktywują się nieco później – od 15 listopada do 31 marca. W tym oknie czasowym opony zimowe są obligatoryjne, o ile jezdnię pokrywa zwarta warstwa śniegu lub lodu. Minimalna dopuszczalna głębokość bieżnika na Słowacji wynosi 3 mm dla pojazdów osobowych. W przypadku pojazdów ciężarowych powyżej 3,5 tony zimówki na osi napędowej są wymagane przez cały ten okres bez względu na pogodę.

Planując dalszy tranzyt na południe lub zachód kontynentu, warto pamiętać m.in. o Francji, gdzie od 1 listopada do 31 marca w ramach tzw. ustawy Loi Montagne II w 34 departamentach górskich (m.in. w Alpach, Pirenejach i Masywie Centralnym) nakazane jest posiadanie opon z symbolem 3PMSF lub łańcuchów śniegowych w bagażniku.

Porównanie przepisów dotyczących opon zimowych u sąsiadów Polski

Różnice w datach, minimalnych parametrach i taryfikatorach podsumowuje poniższe zestawienie:

Dane: Opracowanie na podstawie przepisów drogowych w Czechach, Austrii, Niemczech i na Słowacji (Interia Motoryzacja, ADAC)

Głębokość bieżnika w praktyce: dlaczego 4 mm to granica krytyczna

Wymóg zachowania co najmniej 4 mm bieżnika, powszechny w Czechach czy Austrii, nie jest przypadkową fanaberią ustawodawców. Opony zimowe pracują dzięki gęstej sieci lameli, które rozszerzają się i chwytają śnieg. Gdy głębokość rowków spada poniżej 4 mm, elastyczne lamele ulegają spłyceniu, a bieżnik traci zdolność do samooczyszczania z błota pośniegowego.

Część producentów umieszcza na oponach podwójne wskaźniki zużycia (TWI) – w tym specjalny wskaźnik zimowy w postaci wygrawerowanej cyfry 4 lub symbolu śnieżynki. Gdy wskaźnik ten zrówna się z powierzchnią bieżnika, właściwości trakcyjne ogumienia na śliskiej nawierzchni gwałtownie spadają, a droga hamowania ulega wydłużeniu nawet o kilkadziesiąt procent. W warunkach laboratoryjnych i drogowych potwierdzono, że mocno wyeksploatowane opony zimowe do wymiany kwalifikują się znacznie wcześniej, niż wskazywałby na to dopuszczalny polskimi przepisami limit 1,6 mm. Wjazd na austriacką czy czeską autostradę z bieżnikiem o głębokości 3 mm oznacza nie tylko mandat, ale realne ryzyko poślizgu.

Lista kontrolna dla kierowcy przed wyjazdem za granicę

Aby uniknąć problemów podczas jesienno-zimowych podróży zagranicznych, przed wyruszeniem w trasę należy zweryfikować trzy podstawowe elementy:

1. Oznaczenie homologacyjne: Upewnić się, że na boku każdej opony znajduje się piktogram 3PMSF (płatek śniegu na tle potrójnego szczytu). Samo oznaczenie M+S w Niemczech nie uchroni już przed mandatem.
2. Głębokość bieżnika: Zmierzyć głębokość rowków suwmiarką lub monetą w kilku miejscach opony. Do bezpiecznego i w pełni legalnego poruszania się po Czechach i Austrii niezbędne są co najmniej 4 mm.
3. Wyposażenie dodatkowe: Sprawdzić stan ciśnienia w kołach w niskich temperaturach oraz zapakować do bagażnika dopasowane rozmiarem łańcuchy śniegowe, zwłaszcza w przypadku podróży przez rejony alpejskie lub czeskie Karkonosze.