Mandat 50 zł może przejść do historii. MSWiA analizuje taryfikator

Najniższe kary finansowe nakładane na polskich kierowców mogą wkrótce ulec zmianie. Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji (MSWiA) prowadzi szczegółową analizę dotyczącą zasadności modyfikacji stawek grzywien, jakie określa obowiązujący taryfikator. W centrum uwagi znalazł się najniższy obecnie mandat w wysokości 50 zł, który w obliczu inflacji oraz dynamicznego wzrostu przeciętnych wynagrodzeń w opinii wielu samorządowców i ekspertów przestał spełniać funkcję wychowawczą oraz prewencyjną. Przedstawiciele resortu studzą jednak emocje i uspokajają zmotoryzowanych: całościowa, generalna podwyżka kar za wykroczenia drogowe nie znajduje obecnie uzasadnienia i nie jest planowana.

Czy symboliczny mandat 50 zł stracił moc odstraszania?

Dyskusja o rewizji najniższych pozycji w taryfikatorze nabrała tempa po interpelacji poselskiej skierowanej do resortu spraw wewnętrznych przez posłankę Małgorzatę Pępek. Zwróciła ona uwagę na fakt, że najniższe grzywny pozostają na niezmienionym poziomie od wielu lat. W tym samym czasie realna siła nabywcza pieniądza uległa wyraźnemu spadkowi, a płaca minimalna oraz średnie wynagrodzenie w gospodarce wzrosły kilkukrotnie. W efekcie sankcja w wysokości 50 zł stała się dla wielu zmotoryzowanych opłatą czysto symboliczną, nieprzekładającą się na dyscyplinę za kółkiem.

MSWiA potwierdziło, że do ministerstwa regularnie trafiają wnioski i postulaty od obywateli, przedstawicieli samorządów oraz różnych instytucji publicznych. Dotyczą one przede wszystkim konieczności urealnienia kar za przewinienia, które choć z pozoru drobne, bywają nagminne. Resort podkreślił, że bierze pod uwagę wyraźne społeczne oczekiwanie „skutecznej reakcji organów państwa wobec osób stwarzających zagrożenie dla bezpieczeństwa i porządku publicznego”.

Obecnie mandat w wysokości 50 zł przewidziany jest w taryfikatorze m.in. za przekroczenie dopuszczalnej prędkości o nie więcej niż 10 km/h. Taka sama stawka obowiązuje również za oddalenie się kierowcy od pojazdu, gdy jego silnik pozostaje w ruchu. Przy tak niewielkich naruszeniach przepisów wciąż żywe pozostają dyskusje, kiedy policjant podczas kontroli drogowej powinien zastosować mandat czy pouczenie, zwłaszcza w sytuacjach, w których minimalne przekroczenie limitu nie stworzyło bezpośredniego niebezpieczeństwa dla innych uczestników ruchu.

MSWiA uspokaja kierowców: generalnej podwyżki nie będzie

Mimo prowadzenia analiz analityczno-prawnych, resort spraw wewnętrznych stanowczo odcina się od doniesień o powszechnym wzroście stawek za wszystkie wykroczenia. Stanowisko rządu w tej sprawie jednoznacznie przedstawił sekretarz stanu w MSWiA Czesław Mroczek. Podkreślił on, że ministerstwo nie przedstawiło ani nowych kwot grzywien, ani zamkniętego katalogu wykroczeń, których modyfikacje miałyby dotyczyć.

Głównym argumentem przeciwko kolejnemu zaostrzaniu kar jest zadowalająca skuteczność reform wprowadzonych na początku 2022 roku. Wówczas diametralnie podniesiono kary za najcięższe przestępstwa i wykroczenia drogowe, takie jak znaczne przekroczenia dozwolonej prędkości, nieustąpienie pierwszeństwa pieszemu czy wyprzedzanie w miejscach niedozwolonych. Doświadczenia ostatnich lat pokazują, że tamtejsza reforma przyniosła trwałą zmianę postaw kierowców.

Według MSWiA potwierdzają to twarde dane statystyczne z polskich dróg. W pierwszym półroczu 2026 roku, w porównaniu z analogicznym okresem roku 2025, liczba wypadków drogowych zmniejszyła się o 246, a liczba ofiar śmiertelnych spadła o 60. Jak wskazuje resort, systematyczna poprawa bezpieczeństwa stanowi bezpośredni rezultat zmian legislacyjnych oraz konsekwentnej pracy służb kontrolnych. W konsekwencji Czesław Mroczek zauważył, że skoro dotychczasowe środki przynoszą zamierzony rezultat, wprowadzanie kolejnych restrykcji prawnych w tym obszarze nie znajduje uzasadnienia.

Nie tylko kierowcy. Kodeks wykroczeń a granice kar

Kwestia stawek mandatowych nie ogranicza się wyłącznie do przepisów ruchu drogowego. Ewentualne modyfikacje muszą być spójne z ogólnymi normami prawa wykroczeń. Zgodnie z art. 24 § 1 Kodeksu wykroczeń grzywnę wymierza się w granicach od 20 zł do 5 000 zł, o ile ustawa nie przewiduje innych widełek. Z kolei na mocy art. 96 § 1 Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia uprawniony funkcjonariusz może nałożyć w postępowaniu mandatowym grzywnę w wysokości do 500 zł, chyba że przepisy szczególne upoważniają do zastosowania wyższej kary.

Wspomniane regulacje kodeksowe stanowią podstawę prawną nie tylko dla karania kierowców za nieprawidłowe parkowanie czy nielegalny wjazd do lasu, ale także dla zwalczania wykroczeń porządkowych, takich jak zaśmiecanie miejsc publicznych czy zakłócanie ciszy nocnej. Samorządy, postulujące weryfikację taryfikatorów, zwracają uwagę, że niska kwota najdrobniejszych mandatów utrudnia skuteczną walkę z drobnymi uciążliwościami w przestrzeni miejskiej.

Co dalej ze stawkami mandatów?

Prowadzone przez MSWiA analizy nie oznaczają, że zmiany wejdą w życie z dnia na dzień. W resorcie nie powstał jeszcze żaden formalny projekt nowelizacji rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów. Ewentualna korekta najniższego progu grzywny z 50 zł do wyższego poziomu wymagałaby pełnych uzgodnień międzyresortowych oraz konsultacji społecznych.

Dla kierowców najważniejszy pozostaje wniosek, że powtórka z drastycznych podwyżek z 2022 roku im nie grozi. Ewentualne korekty będą miały charakter punktowy i obejmą wyłącznie te pozycje, które w realiach ekonomicznych 2026 roku stały się anachronizmem. Do czasu ogłoszenia oficjalnego projektu aktu prawnego taryfikator pozostaje bez zmian, a najniższa dopuszczalna grzywna za przekroczenie prędkości do 10 km/h wciąż wynosi 50 zł.