Nowe paliwo na stacjach od 1 października: stacje paliw szykują się na trudne dni

Z dniem 1 października na terenie całego kraju wchodzi w życie obowiązek dystrybucji mieszanek o zmienionych parametrach fizykochemicznych. Dla kierowców oznacza to, że w dystrybutorach pojawia się nowe paliwo przejściowe, a same stacje paliw muszą zmierzyć się z logistycznym wyzwaniem dostosowania zawartości podziemnych zbiorników do jesiennych wymogów prawnych. Choć proces ten powtarza się cyklicznie każdej jesieni, dla zmotoryzowanych nadejście chłodniejszych nocy staje się corocznym sprawdzianem układów zasilania, w którym kluczową rolę odgrywa odporność mieszanki na spadki temperatur.

Regulacje nakazują dostosowanie parametrów handlowych paliw ciekłych ze znacznym wyprzedzeniem względem kalendarzowej zimy. Ma to zabezpieczyć pojazdy przed nagłymi falami chłodu i porannymi przymrozkami, które potrafią unieruchomić niesprawne lub zasilane letnim paliwem auta jeszcze przed pierwszymi opadami śniegu.

Trzy sezony przy dystrybutorze: ramy prawne i harmonogram zmian

W ciągu dwunastu miesięcy kierowcy w Polsce tankują trzy rodzaje mieszanek: letnią, przejściową oraz zimową. Kwestie te nie są pozostawione uznaniowości koncernów naftowych, lecz wynikają wprost z rozporządzenia Ministra Klimatu i Środowiska w sprawie wymagań jakościowych dla paliw ciekłych, bazującego na normach PN-EN 590 dla oleju napędowego oraz PN-EN 228 dla benzyn bezołowiowych.

Przepisy wyznaczają sztywne ramy czasowe dla okresu przejściowego. W przypadku oleju napędowego trwa on od 1 października do 15 listopada, po czym stacje przechodzą na mieszanki typowo zimowe. Dla benzyn silnikowych jesienny etap przejściowy zamyka się w granicach od 1 do 31 października. Najważniejsze różnice pomiędzy poszczególnymi okresami koncentrują się wokół odporności na żelowanie oleju oraz lotności benzyny.

Dane: Rozporządzenie Ministra Klimatu i Środowiska / Interia Motoryzacja

Olej napędowy pod lupą: kryształki parafiny i granica CFPP

Najbardziej wrażliwym na wahania temperatury produktem naftowym pozostaje olej napędowy. Zjawiskiem, które bezpośrednio zagraża pracy jednostek wysokoprężnych, jest krystalizacja zawartych w paliwie ciężkich frakcji węglowodorowych – parafin. W warunkach letnich parafiny pozostają w stanie ciekłym, jednak gdy słupek rtęci zbliża się do zera, zaczynają wytrącać się w postaci mikroskopijnych kryształów. Prowadzi to do zmętnienia oleju, a w konsekwencji do całkowitego zablokowania porów wkładu filtrującego.

Odporność oleju napędowego na ten proces określa laboratoryjny wskaźnik CFPP (Cold Filter Plugging Point), czyli temperatura zablokowania zimnego filtra. W paliwie letnim norma wymaga parametru na poziomie 0 stopni Celsjusza. Wprowadzany od 1 października olej napędowy przejściowy musi gwarantować CFPP na poziomie co najmniej -10 stopni Celsjusza. Osiąga się to w rafineriach poprzez korektę składu frakcyjnego oraz dozowanie depresatorów – dodatków chemicznych modyfikujących strukturę krystalizujących parafin.

Brak drożności filtra odcina dopływ paliwa do pompy wysokiego ciśnienia. W silnikach z wtryskiem bezpośrednim Common Rail, gdzie zapłon następuje samoczynnie w wyniku wysokiego sprężenia powietrza, zgęstniałe paliwo uniemożliwia wygenerowanie wymaganego ciśnienia na szynie wtryskowej. Sytuacja ta jest szczególnie newralgiczna dla kierowców tankujących diesel, ponieważ jednostki wysokoprężne wymagają nienagannego stanu układu zasilania, a próby forsownego rozruchu na zablokowanym filtrze prowadzą do rozładowania akumulatora i przyspieszonego zużycia rozrusznika.

Benzyna w okresie przejściowym: dlaczego kluczowa jest prężność par?

W przypadku silników benzynowych mechanizm problemów rozruchowych w niskich temperaturach ma zupełnie inną naturę fizyczną. Benzyna nie ulega parafinizacji, lecz w chłodnym otoczeniu gwałtownie spada jej skłonność do parowania. Ponieważ świeca zapłonowa w silniku o zapłonie iskrowym może zapalić wyłącznie mieszaninę oparów paliwa z powietrzem, zbyt niska lotność uniemożliwia sprawny zapłon w zimnym cylindrze.

Aby temu zapobiec, norma jakościowa reguluje prężność par (VP). O ile w okresie letnim dopuszczalny zakres wynosi od 45 do 60 kPa (zbyt wysoka prężność latem mogłaby wywoływać zjawisko korków parowych w przewodach paliwowych), o tyle od 1 października limit zostaje podniesiony do przedziału 45–90 kPa. Do paliwa wprowadza się większy udział lotnych węglowodorów, takich jak butan, co ułatwia przejście cieczy w fazę gazową natychmiast po wtryśnięciu do kolektora lub bezpośrednio do komory spalania.

Logistyka stacji paliw a nawyki kierowców przed pierwszymi mrozami

Wdrożenie nowych mieszanek oznacza dla operatorów stacji konieczność precyzyjnego zarządzania zapasami. Podziemne zbiorniki magazynowe nie są opróżniane do zera – świeże dostawy o wyższych parametrach odpornościowych są domieszane do resztek partii letniej. Z tego względu proces zatowarowania rozpoczyna się często z wyprzedzeniem kilkunastodniowym, zwłaszcza w regionach o surowszym mikroklimacie, takich jak Podlasie, Suwalszczyzna czy obszary podgórskie.

Kierowcy nie muszą podejmować żadnych zabiegów adaptacyjnych, ponieważ paliwa kolejnych sezonów są w pełni mieszalne. Kluczowym zagrożeniem pozostaje jednak profil użytkowania pojazdu. Osoby pokonujące znikome dystanse, które zatankowały pełny bak paliwa letniego we wrześniu, mogą w listopadzie paść ofiarą pierwszego silniejszego przymrozku. Dotyczy to zwłaszcza aut z silnikiem Diesla. Eksperci zalecają, aby przed nadejściem chłodniejszych nocy wyjeździć letnie zapasy i uzupełnić zbiornik mieszanką przejściową. Dodatkowym czynnikiem skłaniającym kierowców do weryfikacji stanu technicznego filtrów są aktualne ceny paliw, sprawiające, że niepotrzebne wizyty w warsztatach i wymuszone holowanie generują dotkliwe, zbędne koszty.

Podsumowanie: jak bezproblemowo przejść jesienny okres przejściowy

Automatyczna zmiana parametrów paliw na stacjach od 1 października to technologiczna tarcza chroniąca układ napędowy przed skutkami spadków temperatur. Aby w pełni wykorzystać właściwości mieszanki przejściowej o CFPP na poziomie -10 stopni Celsjusza oraz benzyny o podwyższonej prężności par do 90 kPa, zmotoryzowani powinni pamiętać o regularnym dotankowywaniu świeżego paliwa oraz profilaktycznej wymianie filtra paliwa przed nadejściem właściwej zimy. Przy spełnieniu tych podstawowych warunków eksploatacyjnych jesienne chłody nie będą stanowiły przeszkody w codziennym uruchamianiu samochodu.