Cyfrowa rejestracja aut może nie ruszyć. Miał być przełom dla kierowców

Zapowiadana od dawna cyfrowa rejestracja aut, która miała raz na zawsze uwolnić kierowców od uciążliwych wizyt w wydziałach komunikacji, może nie wystartować zgodnie z harmonogramem. Choć według rządowych planów usługa ma zacząć obowiązywać od 18 stycznia 2027 roku, samorządy z całego kraju alarmują, że instytucje państwowe i urzędy nie są gotowe na jej wdrożenie. Jeżeli resorty odpowiedzialne za projekt nie nadrobią narastających opóźnień technicznych i prawnych, rejestracja aut przez internet zamiast usprawnić załatwianie spraw urzędowych doprowadzi do paraliżu starostw powiatowych.

Założenia reformy: rejestracja przez mObywatela i koniec stania w kolejkach

Zgodnie z założeniami Ministerstwa Cyfryzacji kierowcy w całej Polsce mieli zyskać możliwość załatwienia formalności pojazdowych w pełni zdalnie. Zgodnie z pierwotnymi założeniami, kluczowym ułatwieniem miała być rejestracja w aplikacji mObywatel, połączona ze scentralizowaną usługą przygotowaną przez resort cyfryzacji.

Nowe procedury miały skrócić czas oczekiwania na wydanie decyzji i ograniczyć konieczność osobistego stawiennictwa w urzędzie do absolutnego minimum. Projekt zapowiadano jako kolejny fundamentalny etap cyfryzacji usług publicznych w Polsce, stanowiący odpowiedź na powtarzające się od lat skargi właścicieli pojazdów na długie kolejki w wydziałach komunikacji. Jednak doniesienia płynące ze strony przedstawicieli samorządów wskazują, że rzeczywistość wdrożeniowa drastycznie rozjeżdża się z deklaracjami pomysłodawców reformy.

Technologiczny paraliż: system Pojazd, PWPW i sprzęt bez instrukcji

Jak informuje serwis Interia Motoryzacja, powołując się na ustalenia Portalu Samorządowego, głównym wąskim gardłem całego przedsięwzięcia jest brak gotowości oprogramowania oraz infrastruktury na szczeblu lokalnym. Kluczową rolę w obsłudze wniosków rejestracyjnych w Polsce odgrywa system Pojazd, za którego rozwój i utrzymanie odpowiada Polska Wytwórnia Papierów Wartościowych (PWPW).

Aby wydziały komunikacji mogły przyjmować i weryfikować wnioski nadsyłane drogą elektroniczną, oprogramowanie to musi przejść głęboką aktualizację. Problem w tym, że PWPW nie rozpoczęła jeszcze prac programistycznych w tym zakresie. Powód okazuje się prozaiczny: strona rządowa nie przeprowadziła wszystkich niezbędnych uzgodnień technicznych z wykonawcą i do tej pory nie uruchomiła dedykowanego środowiska testowego, w którym urzędnicy mogliby sprawdzić działanie nowych modułów przed ich oficjalnym startem.

Do problemów z kodem dochodzi chaos sprzętowy. Samorządy mimo zakupu urządzeń do składania podpisów przy stanowiskach urzędniczych nie mogą ich uruchomić. Sprzęt nie może być jednak uruchomiony, ponieważ brakuje instrukcji dotyczących jego podłączenia.

Pozorny komfort: dlaczego wniosek online nie zwolni z wizyty w urzędzie?

Kolejnym zarzutem wysuwanym przez stronę samorządową jest niespójność samej procedury prawnej. Okazuje się bowiem, że szumnie zapowiadana cyfryzacja nie eliminuje wcale obowiązku pojawienia się w urzędzie.

W obecnym kształcie projektowanych przepisów złożenie formularza przez internet zwalnia jedynie z wypełniania tradycyjnego druku w okienku. Właściciel pojazdu i tak będzie musiał osobiście dostarczyć komplet papierowych oryginałów dokumentów do starostwa powiatowego bądź urzędu miasta na prawach powiatu. W praktyce oznacza to powstanie hybrydowego, skomplikowanego systemu, który zamiast upraszczać formalności, zdubluje pracę urzędników i może wywołać dezorientację wśród petentów. Sytuację pogarsza fakt, że do dziś nie opublikowano kompletu kluczowych aktów wykonawczych.

Lekcja z CEP 2.0: samorządy apelują o pół roku zwłoki

O skali narastających trudności mówił wprost Grzegorz Kubalski, zastępca dyrektora Biura Związku Powiatów Polskich, podczas posiedzenia Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego. W ocenie ZPP dotychczasowe tempo prac prowadzonych na szczeblu centralnym wyklucza możliwość rzetelnego przygotowania kadr i systemów do 18 stycznia 2027 roku.

Samorządowcy przypominają bolesną lekcję z listopada 2017 roku, kiedy uruchomienie systemu CEP 2.0 bez odpowiednich testów doprowadziło do ogólnokrajowego kryzysu.

Aby zapobiec powtórce tego scenariusza, Związek Powiatów Polskich oficjalnie zaapelował do rządu o co najmniej półroczne przesunięcie terminu uruchomienia nowego systemu. Zdaniem powiatów dodatkowe sześć miesięcy pozwoliłoby PWPW na zaktualizowanie oprogramowania Pojazd, dało urzędnikom czas na przetestowanie procedur w środowisku pilotażowym i umożliwiło dopracowanie przepisów tak, aby cyfrowa rejestracja aut była faktycznym ułatwieniem, a nie źródłem ogólnokrajowego paraliżu.